15 Maart 2026 – Vierde Lydensondag
1 Samuel 16:1-13 God sien ‘n koning wat ander miskyk.
Psalm 23 Veilig gelei en beskerm deur die Herder.
Johannes 9:1-41 Onverdraagsaam vir God se genade.
Efesiërs 5:8-14 Daagikse toets: Is dit reg met die Here?
1 Samuel 16:1-13
Die Here was teleurgesteld in Saul wat Hy as eerste koning oor sy volk aangestel het. Aan sy profeet Samuel gee Hy toe die opdrag om ‘n nuwe koning te gaan salf. Dit is interessant om op te merk dat Samuel skynbaar langer as die Here oor die teleurstelling rondom Saul se koningskap getreur het (vers 1). Die Here was egter gereed om ‘n plaasvervanger aan te wys. Samuel reis dus in opdrag van die Here na Betlehem om die huis van Isai te besoek (Isai was die kleinseun van Boas en Rut, oor die wie die Ou-Testamentiese boek “Rut” handel). Isai het agt seuns gehad. Samuel was dadelik beëndruk toe hy die eerste een ontmoet, maar die Here het aangedui dat Eliab nie sý keuse is nie. Een na die ander word die sewe oudste seuns nie deur die Here gekies nie. Uiteindelik laat Isai sy jongste seun, Dawid, uit die veld haal waar hy skape opgepas het. Toe Dawid aankom, sê die Here: “Staan op, salf hom, want dis hý.”
Dawid het natuurlik nie ‘n perfekte lewe gehad nie - die Bybel vertel ons eerlik van sy stippelrige lewe. Ja, hy het dikwels naby aan die Here geleef en was aan die Here gehoorsaam, maar (tipies mens) het hy ook foute gemaak. Party van daardie foute was nogal katastrofaal. En tog was hy die een vir wie die Here op ‘n kritieke tyd in sy volk geskiedenis as koning aangestel en sy Gees oor hom uitgestort het. Ons leer hieruit die belangrike les dat wie vir ons op die oog af aantreklik, belangrik en bekwaam lyk nie noodwendig die mens(e) is wat die Here in sy raadsplan wil gebruik nie. Natuurlik geld dit ook ten opsigte van onsself, want min van ons dink by voorbaat só positief oor onsself dat ons wil glo dat die Here ons roep om sy dienaars in hierdie wêreld te wees. Die Here kyk egter met ander oë na ons en sien ’n potensiaal raak wat onsself nie raaksien nie (maar wat uiteindelik deur sy Heilige Gees verhelder sal word).Psalm 23
Natuurlik is Psalm 23 die bekendste van al die psalms en waarskynlik een van die bekendste teksgedeeltes in die hele Bybel. Daarmee is daar die risiko dat ons dit oppervlakkig sal lees, omdat ons vermoed dat ons alreeds weet watter boodskap die psalm wil oordra. Behalwe dat dit ‘n onbillike hantering van die Bybel is, kan ons daarmee ook die voeding en seën wat die Here juis in hierdie oomblik deur hierdie baie bekende woorde aan ons wil skenk ondergrawe. Daarom die aanmoediging: lees Psalm 23 hierdie week stadig en rustig deur. Doen dit ‘n paar keer. Oorweeg gerus om ook ‘n Engelse weergawe van die psalm te lees – en indien jy die Bybel op jou selfoon het sommer ook meer as een van die Afrikaanse weergawes wat beskikbaar is (op YouVersion se Bybeltoepassing is ten minste sewe Afrikaanse vertalings).
Ek gee graag ‘n paar wenke om jou tyd met Psalm 23 te struktureer: 1. Dink na oor die betekenis van die woord “rus” in vers 2. Onthou ‘n paar geleenthede waartydens jy moeg of moedeloos was. Doen nou ‘n gedagtesprong na die “rus” wat die Herder aan jou gee. Koester daardie verligting/ontspanning vir ‘n oomblik of twee. 2. Dink na oor die gedagte van ontstuimigheid. Nee, die woord kom nie in die psalm voor nie, maar daar is tog verskeie begrippe wat die gedagte ondersteun dat dit in die skrywer (Dawid) se lewe allesbehalwe so goed gegaan het as wat die psalm dit aanvanklik laat klink. Sien die volgende woorde raak: “donker dieptes”, “bang”, “veilig”, “teenstanders”. Die psalm wil jou begelei om te midde van soortgelyke oomblikke van ontstuimigheid in jou eie gemoed of lewe te onthou dat die Herder by jou is. 3. Dink nou na oor Johannes 10:11, waar Jesus sê: “Ek is die goeie herder. Die goeie herder lê sy lewe af vir die skape.” In Hom, in Jesus Christus, is jou rus. In Hom is jou vrede.Johannes 9:1-41
Dit is duidelik dat Jesus en sy dissipels van die blinde man geweet het – die dissipels het byvoorbeeld geweet dat hy van geboorte af blind was. Blindes is destyds amptelik toegelaat om te bedel, omdat dit die enigste manier was waarop hulle kon oorleef. Om vir die minderbevoorregtes iets te gee, was volgens die Joodse geloof ook ‘n goeie daad en ‘n manier om jouself voor God in ‘n goeie posisie te stel. Maar, soos dit vandag ook maar gaan, is sulke mense dikwels nie meer raakgesien nie. Mense het al te gewoond aan hom geword en het eenvoudig by hom verby gestap. Jesus stap egter reguit na hierdie man toe en begin ‘n besondere proses van genesing.
Daar is ‘n goeie rede hoekom Jesus die blinde man nie sommer net daar en dan genees het nie, maar na die bad van Siloam gestuur het om homself te gaan was. Dié bad is jare vantevore deur koning Hiskia aan die binnekant van die suidoostelike standsmure gebou, sodat die mense water tydens ‘n oorlogsbeleg kon hê. Die water is met ‘n tonnel vanaf die Gihonspruit op die tempelheuwel na die Siloambad gebring. Siloam beteken dan ook “gestuurde”, met ander woorde: die water was gestuurde water vanaf die tempelheuwel. Die tempelheuwel weer was die plek wat met God se teenwoordigheid geassosieer is. Wanneer Jesus die blinde man dus na die Siloambad toe stuur, na die water wat God gestuur het, is dit bedoel om hom simbolies daarop te wys dat die Een wat hom genees, ook van God gestuur is. In vers 35 begin Jesus se laaste gesprek met die (voorheen blinde, maar nou) geneesde man. Dit is natuurlik dié belangrikste vraag wat Hy aan die man stel: “Glo jy in die Seun van die mens?” In ‘n sin is hierdie die finale toetsvraag, om uit te vind of die genesingsproses in die man die volle pad geloop het. Dat behalwe vir die fisiese genesing - dat hy kon sien - daar ook geestelike genesing plaasgevind het, naamlik dat hy glo. En na daardie laaste hupstootjie van Jesus se antwoord op sy vraag, breek die lig finaal in hierdie man se lewe deur: “Ek glo, Here!” En Jesus sê: Dit is hoekom Ek gekom het, dat mense wat nie kan sien nie, wel kan sien (39).Efesiërs 5:8-14
“(E)n moenie meedoen aan ( me synkoinoneite ) die vrugtelose ( akarpois ) praktyke van die duisternis ( skotous ) nie, maar stel dit eerder aan die kaak ( elenchete ). Dit is ‘n skande ( aischron ) om selfs te praat ( legein ) oor die dinge wat die ongehoorsame mense in die geheim doen ( kryphe )” (vers 11-12). Behalwe dat jy hiermee sommer ‘n paar Koine Grieks-woorde bemeester het, die taal waarin die Nuwe-Testament geskryf is, moet jy tog nie Paulus se ontsteltenis miskyk -‘n mens kan dit ook “afsku” noem – rakende die donker dinge wat in die wêreld aangaan nie. Maar wat hom veral ongelukkig maak is die risiko dat gelowiges as’t ware vrede maak met hierdie donker dinge. En erger nog, self ook daaraan deel het.
Paulus spandeer heelwat tyd in hoofstuk 5 om die gestaltes van die donkerte spesifiek uit te wys, waaronder sake soos: valsheid, woede, afbrekende woorde en gesprekke, verbittering, immoraliteit en spottery. Al hierdie dinge - en baie meer - is geestelik donker gedrag en lewensingesteldhede. Daar is twee vrae wat deur Efesiërs 5:8-14 in my gemoed wakker gemaak word. 1. Met watter gestaltes van die donkerte (na aanleiding van vers 11 en 12) hou ek my besig? 2. Watter mense wat nie net self met gestaltes van die donkerte besig is nie, maar wat ook my lewe met die donkerte aanraak en beïnvloed en my tot navolging verlei (vers 6 en 7), is ek deurmekaar of laat ek in my lewe toe?